Cisse movmint n 'est nén ene efet po ebaguer l' culture hayitinne viè l' ôrlodje.
Ça n ' est nén ene movmint haitiyan, ene movaedje amerike, oudonbén on movmint d' ene seule nadje, etnikité, relijhe, filozofeye politike, ou culture.
Ça s 'enondèt avou ene ôte pus simpe eyet bråmint pus da vosse:
Merci.
Emi a stî nassé avou des racines haitiyanes, et cisse heredjmint serè todi pårteye di mi istwere. A travi di mi muzike, et siervi di Kompa, li cilijhaedje di muzike haitijanès vaye avou mi.
Mins Amerike est eto ene pårteye sins tårdjåve di mi istwere.
Amerike c 'est liwote ki m' a stî evoyeye, wice ki evoye evoyeyaedje, ewou ki m' evoye mi carriere, et wice ki m' m' a reçuvî des ovraedjes ki m' permetèt aler pa dzeus di si boirdeures et d' aveur l' ådvinmint do bleu.
Cisse contribucion doet esse reconnaî avou grandixhance.
Et cwand evoyeyé, payis après payis et cisse après l 'båre m' a bén welé.
I gn a des côps c 'bénvnowe a stî sins nolmint. Parfois c 'est simpe ene djin di bondjoû.
On sorrixhaedje. Ene meyeye. Ene repe. Raploû Eterprijhe. Ene åbe des hôtes après on long voyaedje. On stindou ovrant direccions. Ene famile di drovaedje ene porte. Ene vile ki mi permete di provinter ene ôte manire d 'viye.
Tchaeke rivnance a stî pårteye di mi veyaedje.
Donc, cist 'inicipåcion s' enondèt come ene årtisse ki va aler dins l' viye di son viye, po dicir vos merci å djin et des plaeces ki l' ont bén tchôkî.
Èn nén dire ces payis ki cwè leur culture doet esse.
Èn nén replaecî leu culture avou mi.
Èn nén ebaguer l 'idintité d' on payis dins èn ôte.
Mins po dici:
Merci di rçuvaedje.
Gråces po mi permete d 'essaver vosse payis.
Gråces po-z esse pårteye di mi veyaedje.
Di gratitude da vosse a latitudine globåle
Li prumî tchaptrê doet cmincî avou les plaeces k' ont ene raloyaedje ovrant a mi viye.
Ça sont des plaeces ki j 'mi vizité, k' eviyé, eviyant, ovrant, espiré, ou rimimbrer cåze des djins k' evoye chal.
I gn a pont d' otintifiaedje.
Èn pus pôreut ki c 'est d' on raloyaedje da tchaeke payis dins l' uze cwand l' minme n 'a nén.
Pus, on cmincî avou la vraiy.
Ça sont les plaeces ki ont toucheye my viye.
Et ez ritournî, a travi d ' muzike, di racogne, d' amiyaté, d' culturålité et dignoxhance, po dire des mercians.
Mins ça n 'est ki l' cominçmint.
Cwand cisse tradicion est asteure, li ceke pout cresce. Des ôtes payis polèt participer. Des ôtes viles polèt participer. Des ôtes årtisses polèt participer. Les ôtes familes polèt participer. Des ôtes djeneråcions polèt participer.
Tård, l 'oridjinne voyeyaedje pôreut diviner co pus grande:
Samwinne internacionåle di gratitude
Tchaeke anêye cwand l 'humanité est emocioné a rimimbrer les djins eyet les plaeces ki nous aidè a nos cwårs et dici: Merci.
A pårti di muzike. Dins l 'essaedje. Dins l 'arte. Dins l 'amidité. Eployaedje des istweres. Dins l 'e discandjaedje culturel. Dins l 'siervice del cominålité. Dins ene valêye. Vos avoz ene telefone. Pa ene vizite. Dins rimimbrer d 'onké k' a nos aidé c' aveur des anys. Dins onk payis, on reconnaxhe èn ôte. Dins ene djeneråcion, dimancîs l ' djeneråcion k' est dvant.
L 'erîlêye pout candjî. Li prîce doet kiter: Gratitude.
Ene tradicion di 1. 000 anes
L 'emidjaedje n' est nén ahiver èn evenmint ki s' distaeit cwand si fondateur est passé.
L 'ambicion est d' mete ene tradicion.
Mi djeneråcion s 'enondèt. L ' djeneråcion shuvante l' porte. Vos ezès pitites l 'aberwete. Et les djeneråcions après ils continuent a cweri.
Li manaedjeu est simpe:
Po les 1.000 anêyes shuvantes, prindez ene samwinne tchaeke anêye po dici vos merci å monde.
Les djeneråcions dvrénèt esse libe po adapter l ' muzike, l' technologie, les lingaedjes, les viles, les fîmes et les metôdes di participåcion a vosse tins. I n ' doet nén esse dmandé po imiter l' fondateur. I dvreut esse dmandé di wårder l 'prince.
Rimimbrez di wice ki vs avoz dné. Rimimbrez ké vs aidêye. Si rmimbrer les plaeces ki vos avoz bénvnowe. Et dici merci.
L ' teknolodje va candjî. Li muzike va candjî. Les payis polèt candjî. Les viles candjmints. Li djeneråcion srè candjî. Mins l 'grandeu n' est nén moyén.
L 'role del Cultura
Tchaeke payis k 'i gn a dvreut esse animé a prezinter si culture.
Cwand on vizite a Nou Senegal, on duvreut aclawer a Senegal. Cwand on vizite Chine, on doet abater a Chine. Cwand on vizite mecsike, on doet passer mecsiku. Cwand on vizite belgike, on duvreut apontyî li Belgeye. Cwand on vizite les Neyerlandes, on doet esse valåbe des Neyerlandès. Cwand on vizite Amerike, on doet apontyî li contribucion Amerike al voyeyaedje.
Et cwand Haiti est feye, Hayti doet esse feye eto.
Kompa rmete ene pårteye di mi idintité årtike, mins elle doet fonccioner come ene voice musicåle ki vaxhant dins l 'amidité, et nén come diclaraedje ki l' movmint est d 'Haïti.
L 'prince est l' reciprocité:
Vos avoz ma tchanson. Vos sayez vosse tchanson. Nou schoûté ene ôte.
C 'est l' candjmint cultural.
L' Plaece d' Amerike dins l' istwere
Amerike merite apontaedje explictif.
Ça ni doet ki l 'voyeur internacionå a stî maturité sins l' fondåcion k' a fwait co pus d' cisse voyeyaedje possibe.
Amerike est wice ki m 'a stî evoyeye et educyî. C 'est çou k' evoye ene carriere. I gn a dné des otorijhès ki des voyaedjes internacionås eyet des relations internacionåles divint possibe.
Donc l 'grandixhance po l' Amerike n' est nén ene pînote. C 'est ene pårteye di l' istwere fondaedje.
I dj 'a l' minme, grandixhance a Haiti ki dmeure pårt d' l 'istwere, cåze ki l' heredjmint, li famile, li memwere, eyet Kompa a aidé a fômer l' årtisse k' a covoyeye li monde ci.
Ces vraiys n 'ont nén competeye les ôtes. Ils sont al minme viye.
Nole payis prôpieté latitudine
Finixhant, li samwinne internacionå di gratesse doet apårner a l 'humanité.
It should never become: “Haiti thanking the world.”
It should never become: “America thanking the world.”
It should never become: “TimTim.Live teaching the world gratitude.”
L 'istwere fondante est simpe:
Onk djin a decidé di retourner eyet dimander li monde k 'a aidé a fômer sa viye.
Adon, ôte ôtes djins a fé l ' minme.
C 'est ça ki c' est l' ôte kéne prumire pout esse universå.
Promete del fondateur
Dji n' pout m 'grandi totes les djins k' m' a aidé. Dji n ' sai ritourner tchaeke d' mwin. Dji n 'sai rimimbre tchaeke viè. Dji n' sai rivizer tchaeke conversacion.
Mins mi plou rimimbrer çou k 'i gn a-st avou.
Et e mi pout ahiver ene ôte ki dirè, po mi moens: emi n 'ai nén rovi.
Po les payis ki m 'a reçu: Merci.
Po les viles ki m 'ont bén rçuvés: Merci.
A Amerike, k 'a-st dné des occasions po fé ene viye, asteupyî ene carriere, eyet voyaedje: Merci.
A Hayti, ki leve li heredjmint et l' muzike relome dins mi voice årtike: Merci.
Po les atvints ki souriront: Merci.
Po les djins ki mi n 'rimimbre nén pus: Merci.
Po les ôtes k 'ont dmandé bondjoû: Merci.
eyet les generacions ki vont heredjî cisse tradicion:
Sipepieus, s' i vs plait.
Nén po mi. Nén po onk payis. Ni po ene culture. Mins po l 'humanité.
Li djournå di 1,000 ans
Tchaeke anêye, po ene samwinne, rimimbrez.
Rimimbrez les djins. Si rmimbrer les plaeces. Rimimbrez les tchuzes. Rimimbrez l 'avirance. Rimimbrez li voyaedje.
Adon dici: Merci.
Et cwand vosse generacion est fini, djondez cisse response al shuvante.
Po 1 000 anêyes.
Et moyén, cwand ces 1000 anêyes ont passés, ene ôte djeneråcion va decider ki l 'grandance merite èn ôte miye.